Odszkodowanie za powódź – z ubezpieczenia

Utraciłeś dobytek wskutek powodzi i jak najszybciej chcesz uzyskać odszkodowanie? Ten artykuł jest dla Ciebie!

Zmiany klimatyczne warunkują powstanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym powodzi. Fala powodziowa, która przechodzi obecnie przez Polskę spowodowała, że osoby zamieszkujące na terenie oddziaływania żywiołu w przeciągu zaledwie kilku chwil pozbawione zostały dobytku życia. Czy w atmosferze beznadziei poszkodowani mają jakiejś perspektywy na otrzymanie odszkodowania? Oczywiście, że mają! Pomijając brak możliwości rekompensaty strat moralnych wywołanych żywiołem, wskazuję jakie kroki powinni podjąć poszkodowani celem wyrównania chociażby uszczerbku majątkowego. 

Czy ubezpieczenie obejmuje powódź? Gdzie znaleźć, czy ubezpieczenie obejmuje powódź? Co znaczy ubezpieczenie od powodzi? Czy ubezpieczenie od zalania to ubezpieczenie od powodzi?

W pierwszej kolejności należy zweryfikować, czy umowa ubezpieczeniowa obejmuje swoim zakresem ubezpieczenie od powodzi. Istotna jest zatem dokładna analiza zapisów polisy ubezpieczeniowej oraz Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU). Z zasady OWU zawierają wyłączenia odpowiedzialności Ubezpieczyciela, zatem należy na nie szczególnie zwrócić uwagę. Co do zasady Ubezpieczyciel odpowiada za szkodę do wysokości sumy ubezpieczenia, która powinna być wskazana w polisie ubezpieczeniowej. 

Ważne – umowa ubezpieczenia może zawierać postanowienia o karencji. Karencja to okres, który musi minąć, aby możliwe było korzystanie ze świadczeń ujętych w polisie – a zatem możliwość ubiegania się przez poszkodowanego od Ubezpieczyciela naprawienia szkody, w tym przypadku wywołanej powodzią. Jeśli powódź nastąpiła w okresie trwania karencji nie będziecie Państwo w stanie uzyskać odszkodowania bądź jego kwota zostanie przez Ubezpieczyciela znacznie ograniczona. Postanowienia dotyczące karencji powinny się znajdować w OWU, zatem raz jeszcze podkreślić należy jak ważna jest analiza tego dokumentu. 

W tym miejscu należy wskazać, że ubezpieczenie od powodzi, to nie to samo co ubezpieczenie od zalania – towarzystwa ubezpieczeniowe rozgraniczają oba te zdarzenia. Zalanie oznacza najczęściej szkodę powstałą w budynku w postaci pojawienia się nadmiernej ilości wody – przyczyną zalania może być na przykład awaria sieci wodno-kanalizacyjnej lub awaria urządzeń takich jak zmywarka czy pralka. Przedmiotem naszych zainteresowań jest jednak zdarzenie ubezpieczeniowe w postaci powodzi, którą można zdefiniować jako nagłe zalanie poprzez podniesienie się poziomu wody w rzece, jeziorze czy zbiorniku (definicję powodzi powinniśmy znaleźć w OWU)

Zatem, jakie kroki powinniśmy podjąć, kiedy straciliśmy dobytek życia, a mamy zawartą umowę ubezpieczenia od powodzi? Jakie działania podjąć po powodzi? Co robić z zalanym samochodem po powodzi? Co robić w zalanym mieszkaniu po powodzi?

1. Ratowanie mienia lub jego zabezpieczenie przed dalszym zniszczeniem

W pierwszej kolejności należy w miarę możliwości zabezpieczyć mienie uszkodzone wskutek powodzi przed dalszym zniszczeniem. Zgodnie z art. 826 § 1 Kodeksu Cywilnego (dalej jako k.c.): „ w razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów.” Należy zatem przykładowo, w zależności od skali zniszczeń spowodowanych działaniem niszczycielskiego żywiołu odłączyć urządzenia elektryczne od prądu, wyłączyć instalację gazową jak i przenieść część rzeczy znajdujących się w nieruchomości na wyższą kondygnację. Co istotne, brak podjęcia przez Państwa przedmiotowych czynności (oczywiście w miarę możliwości) spowoduje wyłączenie odpowiedzialności Ubezpieczyciela, ponieważ zgodnie z art. 826 § 3 k.c.: „jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa nie zastosował środków określonych w § 1, ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z tego powodu.” 

Co bardzo istotne, w razie podjęcia przez Państwa przedmiotowych „czynności zachowawczych”, ubezpieczyciel jest zobowiązany w granicach sumy ubezpieczenia do zwrotu kosztów związanych z podjęcia tych czynności, jeśli ich podjęcie było celowe, a chociażby nie udało się Państwu uratować mienia uszkodzonego podczas powodzi, co znajduje oparcie w art. 826 § 4 k.c., który stanowi, że : „ubezpieczyciel obowiązany jest, w granicach sumy ubezpieczenia, zwrócić koszty wynikłe z zastosowania środków, o których mowa w § 1, jeżeli środki te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla ubezpieczającego.” 

To pierwszy krok, który powinni Państwo podjąć, celem uwolnienia się od zarzutu braku współdziałania z Ubezpieczycielem w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego w postaci powodzi. 

UWAGA! Jeżeli doszło do zalania samochodu, nie uruchamiaj silnika! Niektóre towarzystwa ubezpieczeniowe w OWU umieszczają zastrzeżenie, że uruchomienie silnika po zalaniu pojazdu wyłącza ich odpowiedzialność. Uruchomienie silnika w zalanym samochodzie może powodować jego zniszczenie – woda powodziowa dostająca się do cylindrów może prowadzić do uszkodzenia tłoków czy nawet pęknięcia bloku silnika. Takie uszkodzenia są bardzo kosztowne w naprawie i mogą przekraczać wartość samego samochodu.

2. Odpowiednie udokumentowanie szkód

Idąc dalej, powinni Państwo dołożyć wszelkich starań, by udokumentować rozmiar szkód wywołanych żywiołem. Co istotne, czynności te należy wykonać w miarę możliwości jak najszybciej. Warto wykonać dokumentację fotograficzną zniszczeń (ważne, by zdjęcia były dobrej jakości), nagrać filmy obrazujące uszkodzenia. 

Jeżeli zalany został lokal mieszkalny, a co za tym idzie – konieczne jest szybkie usunięcie uszkodzonych sprzętów czy mebli i rozpoczęcie procesu osuszania – dokumentować należy każdy etap usuwania zanieczyszczeń. W przypadku zalania samochodu – należy wykonać dokładne fotografie, a pojazd – nie uruchamiając go – umieścić w bezpiecznym miejscu do czasu dokonania oględzin przez rzeczoznawcę.

Co istotne, jeśli w procesie ratowania mienia od powodzi brały udział służby ratownicze, należy uzyskać zaświadczenie o zdarzeniu i podjętych przez te służby czynnościach ratunkowych. 

Etap ten jest kluczowy, ponieważ to na nim będą zbierali Państwo dowody, warunkujące możliwość ubiegania się o należne Państwu odszkodowanie. Rzeczą oczywistą jest, że braki w pozyskanej przez Państwa dokumentacji spowodują, że Ubezpieczyciel (a w dalszej perspektywie możliwe że i Sąd), nie będą miały wiedzy jak rozległe uszkodzenia wywołała u Państwa powódź. 

3. Zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela

Przedmiotowa dokumentacja powinna zostać wykorzystana przez Państwa już na etapie podjęcia kolejnego kroku w postaci zgłoszenia szkody Ubezpieczycielowi. Szkodę można zgłosić w różnej formie przykładowo telefonicznej, pisemnej lub za pośrednictwem formularza internetowego, udostępnionego na stronie Ubezpieczyciela (sposoby zgłoszenia szkody podane są w OWU). Rekomenduję formę pisemną lub za pośrednictwem udostępnionego formularza, ponieważ wówczas będą państwo mogli w łatwy sposób dołączyć zebraną dokumentację wywołanych żywiołem zniszczeń. 

Co istotne termin na zgłoszenie szkody powinien zostać wskazany w OWU i należy się do niego zastosować. 

Jak przebiega postępowanie przed ubezpieczycielem po powodzi? 

Ubezpieczyciel w terminie 7 dni od otrzymania od Państwa zgłoszenia podejmuje postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego zdarzenia losowego, zasadności zgłoszonych roszczeń i wysokości świadczenia, a także informuje Państwa na piśmie lub w inny sposób, na, który wyraziliście Państwo zgodę jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub wysokości świadczenia, jeżeli jest to niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania. (zob. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Podkreślić w tym miejscu należy wagę zebrania przez Państwa kompletu dokumentacji obrazującej szkodę wywołaną powodzią i dołączenia jej do zgłoszenia szkody – nie będą Państwo wzywani przez Ubezpieczyciela, co znacznie przyspieszy likwidację szkody. 

Ubezpieczyciel po zgłoszeniu szkody powinien ustalić zakres poniesionych przez Państwa strat wskutek powodzi i w tym celu wysłać na wskazane przez Państwa w zgłoszeniu szkody miejsce celem dokonania oględzin uszkodzonego mienia. Jednakże Ubezpieczyciele coraz częściej decydują się na uproszczoną ścieżkę likwidacji szkody, opierając się wyłącznie na przesłanej przez Państwa dokumentacji, w tym fotograficznej. 

Wskazać w tym miejscu należy, że przyspieszona forma likwidacji szkody może skutkować niewypłaceniem przez Ubezpieczyciela pełnej kwoty należnego Państwu odszkodowania. 

Kiedy ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie za powódź? Ile czasu ma ubezpieczyciel na wypłatę odszkodowania za powódź?

Ubezpieczyciel ma co do zasady 30 dni licząc od dnia otrzymania od Państwa zgłoszenia szkody na wypłatę odszkodowania, co wynika z art. 817 § 1 k.c. Jednakże gdyby wyjaśnienie w tym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1., tj. 30 -dniowym (zob. art. 817 § 2 k.c.)

Ubezpieczyciel może przyznać Państwu odszkodowanie bądź w razie uznania, że  nie wystąpił wskazany w umowie ubezpieczenia wypadek ubezpieczeniowy, odmówić wypłat odszkodowania. Zatem tak ważna jest zatem analiza treści polisy ubezpieczeniowej i OWU – o czym była już mowa powyżej. 

Co jeśli ubezpieczyciel wypłacił za niskie odszkodowanie za powódź? Odszkodowanie za powódź nie rekompensuje strat – co zrobić? Jak złożyć reklamację przy odszkodowaniu za powódź?

Z  art. 361 § 2 k.c. wynika zasada pełnego odszkodowania, zatem przysługuje Państwu odszkodowanie za ogół strat materialnych wywołanych żywiołem, stąd jeśli nie byliby Państwo usatysfakcjonowani uzyskaną kwotą odszkodowania, ponieważ nie wystarczałaby ona na pełne pokrycie poniesionej przez Państwa szkody, istnieje możliwość wniesienia reklamacji (odwołania) od decyzji o przyznaniu. Wniesienie reklamacji nie jest obwarowane terminem. 

Wskazać należy, że co do zasady trudno oszacować wysokość szkody, nie dysponując w tym zakresie odpowiednią wiedzą. Nie musicie Państwo taką wiedzą dysponować. Jeśli w Państwa odczuciu przyznana kwota odszkodowania będzie zbyt niska bądź Ubezpieczyciel nie wypłaci Państwu odszkodowania przysługuje Państwu możliwość skorzystania z usług niezależnego rzeczoznawcy, który w sposób w pełni niezależny od Ubezpieczyciela (który ma tendencję do zaniżania kwot wypłacanych odszkodowań) dokona wyceny uszkodzeń składników Państwa majątku, powstałych wskutek żywiołu. 

Wskazać należy, że skorzystanie z usług takiego rzeczoznawcy dostarczy Państwu argumentów na etapie wnoszenia reklamacji, wskazując na rozbieżność pomiędzy wyliczeniami dokonanymi przez niezależnego rzeczoznawcę, a rzeczoznawcę z ramienia Ubezpieczyciela. 

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej: „ reklamacja może być złożona w każdej jednostce podmiotu rynku finansowego obsługującej klientów.” Idąc dalej, Ubezpieczyciel bez zbędnej zwłoki, lecz nie później niż w terminie 30 dni od otrzymania wniesionej przez Państwa reklamacji powinien ją rozpatrzyć i udzielić Państwu pisemnej odpowiedzi. Jednocześnie celem szybszego uzyskania odpowiedzi od Ubezpieczyciela mogą Państwo złożyć wniosek o doręczenie tej odpowiedzi pocztą elektroniczną  (zob. art. 6 ust. 1 i 2  ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej) 

Ubezpieczyciel udziela odpowiedzi na reklamację bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji. Przedmiotowy termin zostanie przez Ubezpieczyciela zachowany jeśli wyśle państwu odpowiedź przed tym terminem. 

Wskazać należy, że jeśli Ubezpieczyciel uzna, że zaistniał szczególnie skomplikowany przypadek, uniemożliwiający rozpatrzenie reklamacji i udzielenie odpowiedzi w powyższym 30-dniowym terminie, Ubezpieczyciel przekaże Państwu co stanowiło przyczynę opóźnienia, wskazuje okoliczności, które muszą zostać ustalone do rozpatrzenia sprawy oraz określa przewidywany termin rozpatrzenia reklamacji i udzielenia odpowiedzi, który nie może przekroczyć 60 dni od dnia otrzymania reklamacji. (zob. art. 7  ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej.

Podkreślić należy, że skorzystanie z etapu reklamacji nie jest konieczne i zależnie od Państwa wyboru mogą Państwo z niego skorzystać bądź zdecydować się dochodzić należnych od Ubezpieczyciela roszczeń na drodze postępowania sądowego (w tym oczywiście po nieuwzględnieniu przez Ubezpieczyciela reklamacji, bądź częściowym jej uwzględnieniu). 

W razie braku skorzystania z procedury reklamacyjnej bądź nieuzyskania w jej skutek pełnej kwoty odszkodowania uzyskana uprzednio opinia rzeczoznawcy będzie stanowiła dowód w postaci tzw. opinii prywatnej, uzasadniający dochodzenie przez Państwa na drodze sądowej zarówno pełnej (w razie braku wypłaty przez Ubezpieczyciela odszkodowania) jak i częściowej (w razie jedynie częściowej wypłaty przez Ubezpieczyciela odszkodowania) zapłaty należnego Państwu odszkodowania. 

Co ważne, poniesiony przez Państwa koszt takiej opinii, w razie rzetelnego jej sporządzenia, zostanie Państwu zwrócony przez Ubezpieczyciela, ponieważ sąd zasądzi od Ubezpieczyciela na Państwa rzecz kwotę odszkodowania wraz z kosztem sporządzenia przedmiotowej opinii  – koszt ten stanowi zatem z Państwa perspektywy nie wydatek, a inwestycję.  Ważne, żebyście Państwo posiadali potwierdzenie wykonania usługi przez rzeczoznawcę w postaci przykładowo faktury lub rachunku. 

Sąd Najwyższy w Uchwale 7 sędziów z dnia 2 września 2019, III CZP 99/18, OSNC 2020, nr 2, poz. 13. odnoszącej się co prawda do obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, lecz mającej analogiczne zastosowanie w Państwa sprawie, że poszkodowanemu przysługuje od ubezpieczyciela zwrot kosztów tzw. prywatnej opinii (ekspertyzy), jeśli jej sporządzenie było niezbędne do efektywnego dochodzenia odszkodowania. 

Tak jak wspomniałem powyżej, obowiązuje wyrażona w art. 361 § 2 k.c. zasada pełnego odszkodowania, a Sąd Najwyższy w pełni słusznie wskazał, że jeśli Państwo ponieśliby koszt celem ustalenia kwoty odszkodowania w pełnym zakresie (a której to kwoty nie ustalił Ubezpieczyciel), to przysługuje Państwu zwrot kosztów sporządzenia takiej opinii. 

Co istotne wniesienie pozwu do sądu, wiąże się z poniesieniem przez państwa opłaty w wysokości zależnej od wysokości dochodzonego od Ubezpieczyciela roszczenia (w tym kosztu sporządzenia opinii prywatnej, o której była mowa powyżej). W postępowaniu przed sądem obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona, która przegrywa w procesie zwraca koszty drugiej stronie. Biorąc pod uwagę, że roszczenia kierowane przez Państwa wobec Ubezpieczyciela byłyby należycie uzasadnione (w tym przy wykorzystaniu opinii prywatnej), wygrają Państwo z Ubezpieczycielem, zatem Sąd zasądzi od Niego na Państwa rzecz wszelkie poniesione przez Państwa koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony – koszty procesu (zob. art. 98 § 1  k.c.). 

Zatem, w razie braku przyznania Państwu przez Ubezpieczyciela należnego odszkodowania bądź przyznania odszkodowania w zaniżonej wysokości postępowanie przed Sądem nie będzie stanowiło dla Państwa wydatku lecz inwestycję, będąc jednocześnie jedyną drogą do uzyskania należnych Państwu tytułem odszkodowania pieniędzy. 

Reasumując, zawsze warto walczyć o należne pieniądze, a tylko od Państwa zależy, czy mimo iż posiadacie ku temu skuteczne narzędzia faktycznie „odpuścicie Ubezpieczycielowi”, dalej twierdząc, że nie macie siły przebicia w „starciu” z dużym, silnym podmiotem. W zamyśle tego artykułu było po pierwsze wskazanie, że dochodzenie roszczeń z umowy ubezpieczenia od powodzi może być skuteczne, jeśli podejmiemy właściwe kroki w odpowiednim czasie. Po drugie natomiast, że dla Sądu nie ma znaczenia, że po przeciwnej stronie będą mieli Państwo instytucje finansową, tj. Ubezpieczyciela, kiedy przysługuje Państwu prawo – w postaci roszczenia o zapłatę odszkodowania, które podlega ochronie prawnej.

W przypadku poszukiwania dalszych informacji lub pomocy w postępowaniu przed ubezpieczycielem – zapraszamy do kontaktu z Kancelarią. Kancelaria pomaga Klientom reprezentując ich już na etapie zgłoszenia szkody.

​